Współczesne samochody z silnikiem wysokoprężnym muszą spełniać określone wymagania dotyczące emisji spalin. Jednym z rozwiązań wykorzystywanych w tym celu jest filtr cząstek stałych DPF, który zatrzymuje część drobnych cząstek powstających podczas pracy silnika. Element ten znajduje się w układzie wydechowym i współpracuje z czujnikami oraz sterownikiem silnika.
Jego stan zależy nie tylko i wyłącznie od przebiegu pojazdu, lecz również od warunków eksploatacji i kondycji pozostałych podzespołów. W codziennej jeździe kierowca zwykle nie obserwuje wprost pracy filtra, ponieważ proces oczyszczania przebiega samoczynnie. Zmiany mogą być natomiast zauważalne podczas regeneracji. W niektórych samochodach chwilowo wzrasta zużycie paliwa, zmienia się dźwięk pracy silnika lub po zatrzymaniu pojazdu nadal funkcjonuje wentylator chłodnicy. Takie objawy nie muszą oznaczać awarii. Ich znaczenie uzależniony jest od konkretnego modelu auta, czasu trwania procesu i częstotliwości występowania.
Istotnym zagadnieniem jest różnica między naturalnym zużyciem filtra a rozterkami wynikającymi z nieprawidłowej pracy silnika. Wewnątrz DPF gromadzi się sadza, która w odpowiednich ustaleniach może zostać wypalona podczas regeneracji. Proces wymaga osiągnięcia odpowiedniej temperatury spalin, dlatego częste przejazdy na krótkich dystansach mogą utrudniać jego zakończenie. O ile samochód jest regularnie uruchamiany na kilka minut, a następnie wyłączany, sterownik może wielokrotnie podejmować próby oczyszczania. Z w pewnych przypadkach może to prowadzić do wzrostu zapełnienia filtra i pojawienia się komunikatu ostrzegawczego. Inaczej zachowuje się popiół, który powstaje między innymi z pozostałości dodatków zawartych w oleju silnikowym. Nie ulega on usunięciu w trakcie standardowego wypalania, dlatego wraz z upływem czasu niweluje się dostępna przestrzeń w filtrze. W praktyce oznacza to, że częsta regeneracja nie zawsze świadczy o niewłaściwym stylu jazdy. Przyczyną może być też zużycie filtra, problem z czujnikiem albo usterka innego detalu układu napędowego.
Przy ocenie stanu filtra istotne są konkretne dane diagnostyczne. Odczyt błędów daje możliwość ustalić, jakie nieprawidłowości zarejestrował sterownik, ale nie za każdym razem wskazuje bezpośrednią przyczynę kłopotu. Należy uwzględnić w głównej mierze ciśnienie różnicowe spalin, temperaturę pracy, częstotliwość regeneracji i wartości obliczonego zapełnienia. Warto także sprawdzić, czy silnik osiąga właściwą temperaturę roboczą oraz czy układ wtryskowy funkcjonuje prawidłowo. Niesprawny termostat może utrudniać osiągnięcie warunków potrzebnych do wypalania, a kłopoty z wtryskiem mogą zwiększać ilość sadzy powstającej podczas spalania paliwa. Zdarza się też, że za nieprawidłowy odczyt odpowiada uszkodzony czujnik lub niedrożny przewód pomiarowy. Wymiana samego filtra bez sprawdzenia takich elementów może zatem nie rozwiązać problemu. Jednakowo nie każda sytuacja wymaga wymuszonej regeneracji. Jej wykonanie powinno zależeć od rezultatów pomiarów i dopuszczalnych wartości określonych dla danego silnika.
Na żywotność układu oczyszczania spalin wpływają też regularne czynności serwisowe. Znaczenie ma stosowanie oleju o specyfikacji wymaganej przez producenta pojazdu, ponieważ jego skład wiąże się z ilością popiołu pozostającego w filtrze. Ważne są również sprawność układu recyrkulacji spalin, stan turbosprężarki oraz szczelność układu dolotowego i wydechowego. O ile na desce rozdzielczej pojawia się ostrzeżenie dotyczące DPF, a samochód traci moc lub zaczyna zużywać wyraźnie więcej paliwa, dalsze postępowanie powinno uwzględniać zalecenia producenta i wyniki diagnostyki. Nie powinno się zakładać, że każdą usterkę można wyeliminować przez dłuższą jazdę z wyższą prędkością. Przy dużym zapełnieniu filtra albo obecności dodatkowych błędów taka próba może być niewłaściwa. W zależności od stanu elementu konstatuje się regenerację serwisową, czyszczenie po demontażu albo wymianę. Prawie każde z tych rozwiązań ma określone ograniczenia, a wybór zależy od rodzaju zanieczyszczeń, stopnia zużycia i konstrukcji konkretnego układu. Usuwanie filtra albo wyłączanie jego funkcji może dodatkowo naruszać przepisy dotyczące emisji spalin i dopuszczenia pojazdu do ruchu.
Polecana strona: demontaż dpf łódź.